Gali bölgesi
From KonaPedia
Gali bölgesi, Gürcistan’ın Abhazya özerk cumhuriyeti içindeki bir ilçesidir. İlçenin merkezi Gali kasabasıdır. İlçe sınırları, 1995 yılında, bir bölümü Tkvarçeli ilçesine katılarak küçültülmüştür.
Konu başlıkları |
Genel durum
Bugünkü Gali toprakları, Gürcü prensliği Samurzakano’nun bir parçasıydı. 17-18. yüzyılda ise Samegrelo prensliğinin bir parçası oldu. Bölge 1922 yılında Abhazya Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti’ne katıldı.
Gali bölgesi nüfusu, Abhazya’daki savaş öncesinde neredeyse tümüyle Gürcülerden oluşuyordu. Ne var ki buradaki nüfusun çoğunluğu etnik çatışmalar sonucunda, 1993-1994 yıllarında göç ettirildi. Bu nüfusun yaklaşık 40-60 bin kadarı yeniden evlerine döndü. Ancak 1998'deki çatışmalardan sonra bir bölümüyeniden evlerini terk etmek zorunda kldı. Gali bölgesi bugün de ayrılıkçı Sohumi yönetimi tarafından baskı altında tutulmakta ve yaşam koşulları zorlaştırılmaktadır.
2003 yılında bölgedeki tahmini nüfus yaklaşık 30.000 civarındaydı. 2006 yılında bu nüfusun 45.000 dolayında olduğu sanılmaktadır. Sohumi yönetimi ise Gali bölgesinde 64.000 kişinin yaşadığını iddia etmektedir.
Tarih
Bugünkü Gali bölgesi, tarihte Abhazya ve Samegrelo prenslikleri arasında yer alıyordu. Her iki prenslik de Gürcistan Krallığı’na bağlıydı. Abhazya’yı yöneten Şervaşidze ve Samegrelo’yu yöneten Dadiani hanedanları arasındaki mücadelede Gali bölgesinin sınırları da değişiyordu. 17. yüzyılın ikinci yarısında Abhazya prensi Şervaşidze Enguri nehrine kadar, Gali bölgesini içine alan toprakları ele geçirdi.
Yaklaşık 1700 tarihinde Abhazya prensliği dağılınca Galidza’dan Enguri nehrine kadar olan bölge, Şervaşidze ailesinden olan Murzakan yönetimine geçti. Yöre, onun adından hareketle Samurzakano (“Murzaka’nın ülkesi”) adını aldı. Bu yeni prensliğin üst sınıfı, asıl olarak Gürcü ve Abhazca konuşan soylulardan oluşuyordu. Bu soylular, Abhaz ve Megrel kökenli köylülerin yaşadığı bölgeyi yönetmeye başladılar. Osmanlı döneminde Abhazya Müslümanlaşırken Samurzakano Gürcistan Ortodoksluğuna bağlı kaldı.
Bölgenin Megrel kontrolüne geçmesinden sonra Rusya İmaparatorluğu 1840’da Samurzakano’yu ilhak etti. 1860”lar-1870’lerde, Rus yönetiminin baskıları sonunda, bölgenin Müslüman nüfusu göç etmek zorunda kaldı.
Abhaz nüfusunu azalmasıyla Megreller bölgenin ağırlıklı nüfusu haline geldiler. Ayrıca Enguri nehrinin sol yakasından sağ yakasına Gürcü köylüler göç ederek yerleşti. Ayrıca evlilik yoluyla Gürcü ve Abhaz nüfusu büyük ölçüde iç içe geçti. Samurzakano nüfusunun ayrı sayıldığı 1897 yılındaki Rus nüfus sayına göre bölge nüfusunun % 38’i Megrel, % 35’i Abhazdı.
Gali bölgesi, 1918-1921 arasında bağımsız Demokratik Gürcistan Cumhuriyeti’nin sınırları içindeki özerk Abhazya’da yer alıyordu. Bolşevik ordusunun Gürcistan’ı işgal etmesinden sonra kurulan Abhazya Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti (1921-1931) içinde yer aldı. 1931 yılında, Gali bölgesini de içeren Abhazya Sovyet Sosyalist Özerk Cumhuriyeti kuruldu ve Gürcistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti’ni bağlandı.
1993 yılında Abhazya’daki savaşta, Rusya ile işbirliği yapan Abhaz ayrılıkçı güçleri Gali bölgesindeki Gürcülere etnik temizlik uyguladılar. 1994’teki ateşkesten sonra 40.000-60.000 kadar Gürcü Gali bölgesine döndü. Ancak geri dönüş süreci 1998’deki savaşta sona erdi. 30.000-40.000 kadar Gürcü bölgeden yeniden göç etmek zorunda bırakıldı. Bölgede kalan Gürcülere ise, o tarihten bu yana ayrılıkçı Abhaz yönetimince sistematik olarak baskı uygulanmaktadır.
1998 Gali olayları
Gali trajedisi olarak da adlandırılan 1998 olayları, Nisan-Mayıs 1998’deki yeni Gürcü-Abhaz çatışmalarına verilen addır. 1998 yılında, ayrılıkçı yönetimin düzenlediği parlamento seçimlerinde yüzlerce silahlı Abhaz Gürcü köylerine girdi. Bunun üzerine Gürcüler, komşu Samegrelo bölgesinden de destek alarak direniş savaşına geçtiler. Muhalefetin eleştirilerine rağmen Gürcistan Devlet Başkanı Eduard Şevardnadze bölgeye asker göndermeyi reddetti. Çatışmalar, 20 Mayıs’ta ilan edilen ateşkesle son buldu. Bu çatışmalarda her iki taraftan yüzlerce insan zarar gördü ve 20.000 kadar Gürcü yeniden evlerinden göç etmek zorunda kaldı.
Bugünkü durum
Bölgenin nüfusu, ayrılıkçı Sohumi yönetimine bağlı silahlı kişilerce sistematik olarak taciz edilmekte ve baskı altında tutulmaktadır. Birleşmiş Milletler ve uluslararası insan hakları örgütlerinin sürekli uyarılarına karşın bu durum büyük ölçüde sürmektedir. Şubat 2006’da sağlanan güvenlik sistemiyle birlikte bölge görece sakin bir hale gelmişti, ancak bu baskılar 2008 yılında insan hakları ihlalleri açısından doruk noktasına ulaştı. Rusya yanlısı Sohumi yönetimi Eylül 2008 tarihinden itibaren Gali bölgesindeki okullarda Gürcüce eğitime izin verilmeyeceğini ve bu okullarda Rusça eğitime geçileceğini açıkladı.
