Lazca
From KonaPedia
Lazca (Lazca: ლაზური ნენა / Lazuri nena veya ლაზური / Lazuri; Gürcüce: ლაზური, Lazuri veya ჭანური, Canuri). Karadeniz’in güneydoğu kıyılarında Lazların konuştuğu dil. Türkiye’de, bir bölümü 1925 yılına değin resmen Lazistan olarak adlandırılan topraklarda olmak üzere, 50.000 ile 500.000 arasında kişi tarafından konuşulduğu tahmin edilmektedir. Gürcüstan’da Lazca konuşanların sayısı 3.000 kadardır.
Konu başlıkları |
Sınıflandırma
Lazca, Güney Kafkas dillerinden biridir ve Gürcüce’ye nazaran Megrelce’ye daha yıkan bir dildir. Lazlar ve Megreller, yaklaşık 500 yıl önce birbirinden ayrılmışlar ve bu iki dil de ayrışma sürecine girmiştir. Lazca ve Megrelce, Gürcüce’den İÖ 1. binyılda ayrılmıştır. Bazı dilbilimciler, Lazca ile Megrelce’nin ortak bir dilin, Zanca’nın diyalektleri olduğunu kabul ederler.
Diyalektler
Lazca temel olarak beş diyalekte ayrılır:
- Hopa ve Acara’da konuşulan Hopa diyalekti.
- Arhavi ve Fındıklı’da konuşulan Vitse-Arkabi diyalekti.
- Borçka-Düzköy’de konuşulan (Çhala) Çhala diyalekti.
- Pazar’da (Atina) konuşulan Atina diyalekti.
- Ardeşen’de konuşulan Ardeşen diyalekti.
Son iki diyalekt, sıklıkla Atina diyalekti olarak da adlanırılır. Farklı diyalektleri konuşan Lazlar, birbirlerini anlayabilmektedirler.
Coğrafi dağılım
Lazca’nın konuşulduğu coğrafya, eski Kolheti krallığının bulunduğu toparkalardır. Lazlar, büyük bir olasılıkla Kolhların torunlarıdır. Kolhlar, Yunan mitlojisinde Altın Post ve bu postu ele geçirmeye gelen Argonotlar efsanesiyle tanınırlar.
Günümüzde Lazca konuşan nüfusun çoğunluğu Türkiye’nin kuzeydoğu kesiminde, Kardeniz kıyılarında yaşamaktadır: Rize’nin Pazar (Atina), Ardeşen (Artaşen) ve Fındıklı (Vitse) ilçeleri; Artvin’nin Arhavi (Arkabi), Hopa ve Borçka ilçeleri. Ayrıca Kuzeybatı Anadolu’da (Karamürsel, Sakarya, Kocaeli, Bartın), 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı sırasında göç etmiş nüfus tarafında da konuşulur. Gürcüstan’da, çoğunluğu Acara Özerk Cumhuriyeti’nde olmak üzere 3.000 kadar kişi Lazca konuşur. Sarpi köyünde 2.000 kadar Laz yaşar.
