Megrelce

From KonaPedia

Jump to: navigation, search

Megrelce (Megrelce: მარგალური ნინა / Margaluri nina; Gürcüce: მეგრული ენა / Megruli ena). Gürcüstan’ın kuzeybatısında, asıl olarak Samegrelo bölgesinde Megrellerin konuştuğu dil. Megrelce, Gürcüce, Svanca ve Lazca ile birlikte Güney Kafkas dillerini oluşturur.

Konu başlıkları

Tarih

Megrelce, Güney Kafkas veya Kartveli dillerinden biridir. Son 500 yılda farklılaşan Lazca ile yakın akrabadır. Osmanlı yönetimi, kuzeydeki Megreller ile güneydeki Lazların birbirinden ayrılmalarına yol açmış ve bu iki dil özellikle bu süreçte birbirinden ayrılmıştır. Megrelce, İÖ 1. binyılda ayrıldığı sanılan Gürcüce ile daha az benzerlik gösterir. Aynı dil grubunun üyesi Svanca ise, İÖ 2. binyılda bu dillerden ayrılmıştır. Bazı dilbilimceler, Megrelce ve Lazca’nın Zanca’nın diyalektleri olduğunu kabul ederler. Ne var ki Zanca, yalnızca Megrelce ve Lazca içinde yer alan sözcüklerden oluşan bir dil sayılır ve ayrıca konuşulmamaktadır. Megrelce konuşan nüfus tam olarak bilinmemekte, ancak 100.000-400.000 arasında olduğunu tahmin edilmektedir.

Araştırmalar

Megrelce üzerine 19. yüzyıldan bu yana Gürcüler ve yabancılar tarafından araştırmalar yapılmıştır. Aleksandre Tsagareli (1880) Megrelce’nin fonetik analizlerini, İoseb Kipşidze (1914) ve Şalva Beridze (1914) gramerini incelemişlerdir.

Yayınlar

Megrelce en eski metinler 19. yüzyıla aittir ve bunların çoğu etnografik araştırmalardır. 1930-1938 arasında, Kazahişi Gazeti, Komuna, Samargaloş Çai Narazeniş Çai ve Samargaloş Tutumi gibi Megrelce birkaç gazete yayımlanmıştır. Son dönemlerde yeni çalışmalar da yapılmıştır. Otar Kacaia’nın Gürcüce-Megrelce sözlüğü, Otar Kacaia ile H. Fänrich’in Megrelce grameri, Laşa Gaharia, Guri Otobaia, Giorgi Siçinava, Cumber Kukava and Vahtang Harçilava’nın şiir kitapları bunlar arasındadır.

Diyalektler

Megrelce’nin başlıca diyalektleri ve alt diyalektleri şunlardır:

  • Zugdidi-Samurzakano veya Kuzeybatı diyalekti.
    • Cvari
  • Senaki veya Güneydoğu diyalekti.
    • Martvili-Bandza
    • Abaşa