Svanca
From KonaPedia
Svanca (Svanca: ლუშნუ ნინ / Luşnu nin; Gürcüce: სვანური ენა / Svanuri ena). Kuzeybatı Gürcüstan’da, Svaneti bölgesinde Svanların konuştuğu dil. Kartveli dillerini oluşuturan dillerden biridir.
Konu başlıkları |
Dağılımı
Svanca, 30.000 kadar Svan’ın anadilidir. Dağlık Svaneti bölgesinin yerli halkı olar Svanlar, Kartveli halklarından biridir. Svanca’nın konuşulduğu yerlerin başında Enguri, Tshenistskali and Kodori vadileri boyunca uzanan Mestia ve Lentehi gelir. Ayrıca, Gürcüstan’ın özerk cumhuriyeti Abhazya’da da yaklaşık 2.500 kadar Svan vardır. Svanca aile içi ve gündelik hayat dili olarak konuşulur. Yazılı bir dil olma standardına sahip değildir. Svanların hemen hepsi Gürcüce konuşur ve onların eğitim ve yazı dili Gürcüce’dir. Svanca, gençler arasında giderek daha az konuşlan dil haline gelmektedir.
Tarih
Svanca, Güney Kafkas dilleri arasında en çok farklılık gösteren dildir ve bu dil grubunu oluşturan diğer üç dille (Gürcüce, Megrelce, Lazca) daha ez benzerlik taşır. Svanca’nın İÖ 2. binyıl dolayında, Megrelce ve Lazca’dan yaklaşık bin yıl önce ortak bir dilden ayrıldığı tahmin edilmektedir.
Özellikleri
Bütün Kafkas dilleri ailesine giren diller gibi Svanca da çok sayıda sessiz fonem içerir. Değişik diyalekteleri olan Svanca, özellikle sözcük dağarcığıyla diğer üç Kartveli dilinden ayrılır. Bu dillerde artı kullanılmayan bazı eski sözcükleri ve biçimleri korumasının yanı sıra, gene bu dillerde olmayan değişimler geçirmiştir.
Diyalektleri
Svanca aşağıdaki diyalekt ve alt diyalektlere ayrılır:
- Yukarı Bal (Uşgul / უშგულური, Kal / კალუღი, İpar / იფარული, Mulah / მულახური, Mestia მესტიური, Lencer / ლენჯერული ve Latal / ლატალური).
- Aşağı Bal ( Beço / ბეჩოური, Tshumar / ცხუმარული, Etser / ეცერული, Par / ფარული, Çubeh / ჩუბეხეური ve Laham / ლახამულური).
- Laşh.
- Lenteh (Heled / ხელედური, Hopur / ხოფურული, Rtshmelur / რცხმელურული ve Çolur / ჩოლურული).
