Svaneti
From KonaPedia
Svaneti (Gürcüce: სვანეთი). Gürcüstan’ın kuzeybatı bölümünde tarihsel bölge. Svanlar bölgenin yerli halkıdır.
Konu başlıkları |
Yüzey şekilleri ve iklim
Svaneti, 3.000-5.000 metre yüksekliklerde, Avrupa’nın en yüksek yerleşim bölgesidir. Kafkas Dağları’nın en yüksek on tepesi burada yer alır. Gürcüstan’ın en yüksek dağı olan Şhara (5.201 m), Svaneti’dedir. Diğer zirveler Tetnuldi (4.974 m), Şota Rustaveli Dağı (4.960 m), Uşba (4.710 m ) ve Ailama’dır (4.525 m).
Svaneti’nin genel görünümünü, derin vadilerle birbirinden ayrılan yüksik dağlar oluşturur. Bölgenin büyük bölümü, deniz seviyesinden 1.800 metreden daha yüksektir. Ormanlık alanlarda bölgeye özgü türlerde, ladin, köknar, kayın, meşe, gürgen gibi bitkilere rastlanır.
Svaneti, Kafkas Dağları’nda, Rioni, Enguri ve Tshenistskali ırmakları vadisi boyunca yayılır. Bölge ikiye ayrılır: Zemo Svaneti (bugün Mestia ilçesi) ve Kvemo Svaneti (bugün Lentehi ilçesi). Tarihsel Svaneti, bugün Abhazya’da yer alan Kodori Vadisi'ni de içine alıyordu.
Svaneti, ılıman bir iklime sahiptir. Öte yandan çok fazla yağış alır. Bölgeye yılık ortalama 1000-3200 mm yağmur düşer. Kış mevsimi çok ağır geçer karın 5 m kalaınlığa ulaştığı yerler vardır.
Tarihçe
Eski çağlarda Svaneti, Kolha’nın, ardından Kolha’nın mirasçısı olan Lazika’nın (Egrisi) sınırları içinde yer alıyordu. İS 552’de Lazika savaşında Svanlar Perslere kafa tutup üzerlerine gittiler. Bizans ve Pers İmparatorluğu’nun Lazika topraklarını ele geçirme mücadelesine Svaneti de sahne oldu ve bölge, İS 562’de savaşın sona ermesinin ardından yeinden Lazika’ın bir parçası olarak kaldı. Daha sonra Abhazya Prensliği, 11. yüzyılda Kartli Krallığı içinde yer aldı. Svaneti, eristavi (prens) tarafından yönetilen saeristavo haline geldi. Gürcüstan’a "Altın çağı"nı yaşatan Kraliçe Tamar (1184-1213) döneminde Svaneti Hıristiyan kültürü hızla yayıldı. Svanlar Tamar’i adeta bir tanrıça saymışlardı. Efsaneye göre Tamar her yıl Svaneti’yi ziyaret etmiştir.
Moğollar Gürcüstan’ı istila etmesine karşın, hiçbir zaman Svaneti’ye ulaşamadılar. Bölgenin geleneksel kule tipi evleri istilaçılardan halkı korumuştur. 1460’larda Kartli krallığından kopan Svaneti, bir prenslik olarak siyasal varlığını sürdürdü. Kvemo Svaneti, zaman zaman Megrel prenslerinin denetimine geçti. Svaneti prensi Tsiok Dadeşheliani 1833’te Rusya’nın korumasına girdi, ama Rusya 1857’de bölgeyi ilhak etti ve prensliğe son verdi. Rusya, 1875’te ağır vergi koyunca, bölge halkı ayaklandı. Rusya, askerlerini buraya göndererek ayaklanmayı kanlı biçimde bastırdı. Ruslar Kutaisi genel valiliğini kurarak Svaneti bölgesini ikiye ayırdılar: Mestia ve Lentehi. Svanlar, 1922-1924 arasında Bolşeviklere karşı da savaştılar.
Nüfus
Svanlar, bölgenin yerli halkıdır ve Kartveli halklarından biridir ve Güney Kafkas dillerinden biri olan Svanca konuşurlar. 1930’lara değin Megreller ve Svanlar nüfus sayımında ayrı sınıflandırılıyordu. Daha sonra Kartveli olarak yazılmışlardır. 4-6. yüzyıllarda Hıristiyan olan Svanlar, Gürcüstan Ortodoks Kilisesi’ne bağlıdır. Paganizmin izlerine bugün de rastlanan bölgede en önemli aziz, Gürcüstan’ın koruyucusu sayılan Aziz Giorgi kabul edilir. Svanlar, pek çok eski geleneği sürdürmektedirler. Günümüzde de kan davası güderler. Svanlar, kadınlara gerçekten derin saygı gösterirler.
Turizm
Svaneti, manzaraları ve mimari mirasıyla ünlü bir bölgedir. Bölgenin bitki örtüsü ziyaretçileri adeta büyüler. Ünlü Svan kuleleri, köylerin çok fazla saldırıya uğradığı 9-12. yüzyıllarda yapılmıştır. Bölgede çok sayıda Gürcü Ortodoks kilisesi ve farlı işlevli yapılar bulunur. Yukarı Svaneti’deki mimari anıtlar, 1996 yılında UNESCO'nun Dünya Mirası Listesine alınmıştır.
Ayrıca bak
Resim Galerisi
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
|
| Gürcistan'ın Tarihsel Bölgeleri |
|---|---|
| Abhazya | Acara | Cavaheti | Guria | Hereti | Hevi |Hevsureti | İmereti | Kaheti | Kartli | Leçhumi | Mesheti | Mtiuleti | Pşavi | Raça | Samegrelo | Samtshe | Svaneti | Tao-Klarceti | Tuşeti | |
