Telavi
From KonaPedia
Telavi (Gürcüce: თელავი). Gürcüstan’ın doğusunda, Kaheti bölgesinin başta gelen kenti. Nüfusu yaklaşık 21.800 (2002). Başkent Tiflis’e 156 kilometre uzaklıkta yer alır.
Konu başlıkları |
Tarih
Telavi’deki ilk arkeolojik buluntular Bronz Çağına tarihlenir. Telavi’den sözyazılı olarak söz eden ilk kişi ise, 2. yüzyılda Yunan coğrafyacı Ptolemaios’tur. Yunan coğrafyacı Telavi’den Teleda olarak söz eder. Telavi, 8. yüzyılda siyasal ve yönetsel konumunun artmasıyla önemli bir yerleşim haline geldi. 10. yüzyılda Arap coğrafyacı el-Mukaddim Telavi’yi Tiflis, Gence, Şirvan gibi önemli kentler arasında sayar.
Telavi, 10. yüzyıldan 12. yüzyıla değin Kaheti Krallığının başkentiydi. Kent, Gürcistan'ın Altın Çağ olarak bilinen döneminde (12-13. yüzyıl) kent, ülkenin önde gelen siyasal ve ekonomik merkezlerinden biri olarak kaldı. 15. yüzyılda birleşik Gürcü krallığının parçalanmasından sonra Telavi önemini yitirerek sıradan bir ticaret ve el sanatları kenti haline geldi. Kent, 17. yüzyılda yeniden önem kazandı ve 1762’de, Kartl-Kaheti Krallığının başkenti oldu. Telavi, 1801’de Ruslar bu krallığı ortadan kaldırınca bu konumunu yitirdi.
.
Kral II. Erekle dönemi (1744-1798) Telavi tarihinde özel bir dönemdi. II. Erekle, burada dinsel eğitim merkezi ve tiyatro kurdu. II. Erekle’nin reformları, Gürcistan’ın diğer bölgelerinde olduğu gibi Telavi kentinin de çehresini büyük ölçüde değiştirdi. II. Erekle adı, Gürcüler çini özgürlüğün ve bağımsızlığın sembollü haline geldi. “Patara Kahi”, bugün bile ona duyulan sevginin bir ifadesidir. Onun kahramanlıkları halk edebiyatına da konu olmuştur.
Rus yönetimi
Rusya 1801 yılında Kartli-Kaheti Krallığı’nı ilhak edince Telavi başkent olma konumun yitirdi. 19. yüzyılda, Tbilisi valiliğine bağlı bir idari birimin yönetim merkezi oldu. Bu dönemde ekonomisi temel olarak küçük ölçekli sanayiye (deri boyama, çömlekçilik ve şarapçılık) ve tarımsal ticarete dayanıyordu. Kasabanın 12.000 kişiden oluşan nüfusu, çoğunluğu Osmanlı ülkesinden göç eden Ermenilerden ( 9.000) oluşuyor, Gürcü nüfusu ise azınlıkta (2.000) kalıyordu.
Kültürel varlıklar
Telavi’de ve çevresinde zengin tarihsel kalıntılar vardır: Alaverdi Katedrali, Sameba Kilisesi, İkalto Manastırı, Aziz Giorgi Kilisesi. Tsinandeli Bahçes’nde ünlü yazar İlia Çavçavadze’nin ikâmetgahı bulunur. Doğal manzarası açısından da Telavi, Gürcüstan’ın görülmesi gereken yerlerinden biridir.
